Dikkat Eksikliği ve Hiperaktivite Bozukluğu (DEHB) Nedir?

Belirtileri ve Eğitim Sürecinde Destek Yaklaşımları | Başakşehir Piramit Akademi Özel Eğitim ve Rehabilitasyon Merkezi

Dikkat eksikliği ve hiperaktivite bozukluğu çocukların dikkatlerini sürdürme, yönergeleri takip etme, planlı hareket etme ve davranışlarını kontrol edebilme becerileri gelişim sürecinin önemli parçalarındandır. Ancak bazı çocuklar, yaşıtlarına göre dikkatlerini toplamakta, dürtülerini kontrol etmekte veya hareketlerini düzenlemekte daha fazla güçlük yaşayabilir. Bu durum, eğitim hayatını, sosyal ilişkileri ve günlük yaşam becerilerini etkileyebilir.

Dikkat Eksikliği ve Hiperaktivite Bozukluğu (DEHB), çocukluk döneminde sık görülen nörogelişimsel durumlardan biridir. DEHB; dikkat eksikliği, aşırı hareketlilik (hiperaktivite) ve dürtüsellik belirtileriyle karakterizedir. Her çocukta belirtilerin şiddeti ve görülme şekli farklı olabilir. Bazı çocuklarda dikkat eksikliği ön plandayken, bazılarında hiperaktivite veya dürtüsellik daha belirgin olabilir.

Başakşehir Piramit Akademi Özel Eğitim ve Rehabilitasyon Merkezi, dikkat ve öğrenme süreçlerinde desteğe ihtiyaç duyan öğrencilerin bireysel özelliklerini dikkate alarak hazırlanan eğitim programlarıyla akademik, bilişsel ve sosyal gelişimi desteklemeyi amaçlamaktadır. Eğitim süreci, öğrencinin ihtiyaçlarına göre planlanmakta ve aile iş birliğiyle yürütülmektedir.

Dikkat Eksikliği ve Hiperaktivite Bozukluğu (DEHB) Nedir?

DEHB, bireyin dikkatini sürdürmesini, davranışlarını düzenlemesini ve dürtülerini kontrol etmesini etkileyebilen nörogelişimsel bir durumdur. Belirtiler genellikle çocukluk döneminde ortaya çıkar ve farklı yaşlarda farklı şekillerde görülebilir.

Her hareketli çocukta DEHB bulunmadığı gibi, dikkatini toplamakta zaman zaman zorlanan her çocukta da bu durum söz konusu değildir. Tanı, yalnızca çocuk ve ergen psikiyatristi gibi yetkili uzmanlar tarafından kapsamlı değerlendirme sonucunda konulabilir.

Özel eğitim ve destekleyici yaklaşımlar ise tanı almış ya da dikkat becerilerinin geliştirilmesine ihtiyaç duyan bireylerde, uzman önerileri doğrultusunda planlanabilir.

DEHB’nin Temel Belirtileri

DEHB belirtileri genel olarak üç başlık altında değerlendirilir. Her çocukta bu belirtilerin tamamı görülmeyebilir.

Dikkat Eksikliği Belirtileri

Dikkat eksikliği yaşayan çocuklarda;

• Dikkatini uzun süre bir etkinlik üzerinde sürdürememe,

• Verilen yönergeleri tamamlamakta zorlanma,

• Kolayca dikkatinin dağılması,

• Eşyalarını sık kaybetme,

• Günlük işlerde unutkanlık yaşama,

• Ayrıntıları gözden kaçırma,

• Organizasyon becerilerinde güçlük yaşama

gibi durumlar görülebilir.

Hiperaktivite Belirtileri

Hiperaktivite, çocuğun yaşına uygun olmayan düzeyde hareketli olmasıyla ilişkilidir.

Bu kapsamda;

• Sürekli hareket etme isteği,

• Yerinde oturmakta zorlanma,

• Sessiz etkinliklere katılmada güçlük,

• Sürekli konuşma,

• Uygun olmayan zamanlarda koşma veya tırmanma,

• Hareketlerini kontrol etmekte zorlanma

gibi davranışlar gözlemlenebilir.

Dürtüsellik Belirtileri

Dürtüsellik, düşünmeden hareket etme eğilimi olarak tanımlanabilir.

Bu durumda çocuk;

• Söz kesebilir,

• Sırasını beklemekte zorlanabilir,

• Sorular tamamlanmadan cevap verebilir,

• Aceleci davranabilir,

• Sonuçlarını düşünmeden hareket edebilir.

Bu davranışlar sosyal ilişkileri ve okul yaşamını etkileyebilir.

DEHB Çocuğun Gelişimini Nasıl Etkileyebilir?

DEHB, yalnızca dikkat becerilerini değil; akademik performansı, sosyal ilişkileri ve günlük yaşam düzenini de etkileyebilir.

Destek gereksinimi görülebilecek alanlar arasında;

• Derslere odaklanma,

• Ödev tamamlama,

• Planlı çalışma alışkanlığı,

• Zaman yönetimi,

• Sosyal iletişim,

• Duygu düzenleme,

• Problem çözme,

• Öz düzenleme becerileri

yer alabilir.

Her çocuğun güçlü yönleri ve ihtiyaçları farklı olduğu için eğitim planının bireysel olarak hazırlanması önemlidir.

Başakşehir Piramit Akademi’de DEHB’ye Yönelik Eğitim Yaklaşımı

Başakşehir Piramit Akademi Özel Eğitim ve Rehabilitasyon Merkezi’nde dikkat becerilerinin geliştirilmesine yönelik çalışmalar, öğrencinin bireysel değerlendirmesi doğrultusunda planlanmaktadır.

Hazırlanan eğitim programlarında öğrencinin;

• Dikkat süresi,

• Çalışma alışkanlıkları,

• Akademik performansı,

• Dil ve iletişim becerileri,

• Problem çözme becerileri,

• Sosyal gelişimi

bir bütün olarak ele alınır.

Belirlenen hedefler doğrultusunda öğrencinin gelişimi düzenli aralıklarla takip edilir ve eğitim programı gerektiğinde güncellenebilir.

DEHB’de Desteklenebilecek Beceriler

DEHB tanısı bulunan veya dikkat becerilerinin geliştirilmesine ihtiyaç duyan öğrenciler için hazırlanan eğitim programlarında farklı gelişim alanları desteklenebilir.

Dikkat ve Odaklanma Becerileri

Çalışmalar;

• Dikkati sürdürme,

• Seçici dikkat,

• Görsel dikkat,

• İşitsel dikkat,

• Göreve odaklanma

gibi alanları desteklemeye yönelik planlanabilir.

Planlama ve Organizasyon Becerileri

Çocukların günlük yaşamlarını daha düzenli sürdürebilmeleri amacıyla;

• Görev planlama,

• Zaman yönetimi,

• İşleri sıralama,

• Sorumluluk alma,

• Çalışma düzeni oluşturma

üzerinde çalışmalar yapılabilir.

Akademik Becerilerin Desteklenmesi

Dikkat güçlükleri, akademik performansı etkileyebileceğinden eğitim programlarında;

• Okuma,

• Yazma,

• Matematik,

• Okuduğunu anlama,

• Problem çözme

gibi beceriler bireysel ihtiyaçlara göre desteklenebilir.

Sosyal Beceri Çalışmaları

Sosyal iletişim becerileri de eğitim sürecinin önemli bir parçasıdır.

Bu kapsamda;

• Sıra bekleme,

• Kurallara uyma,

• Grup çalışmalarına katılım,

• Duygularını uygun şekilde ifade etme,

• Akran ilişkileri geliştirme

gibi alanlara yönelik çalışmalar planlanabilir.

Ailelerin Eğitim Sürecindeki Rolü

DEHB’nin desteklenmesinde ailelerin sürece aktif katılım göstermesi önemlidir. Ev ve eğitim ortamı arasında tutarlı yaklaşımların benimsenmesi, çocuğun gelişimini olumlu yönde destekleyebilir.

Aileler;

• Günlük rutinler oluşturabilir,

• Kısa ve anlaşılır yönergeler verebilir,

• Başarıları olumlu geri bildirimlerle destekleyebilir,

• Çalışma ortamını dikkat dağıtıcı unsurlardan arındırabilir,

• Planlı çalışma alışkanlığı kazandırmaya yönelik etkinlikler uygulayabilir.

Uzmanlarla düzenli iletişim kurulması, çocuğun gelişiminin daha etkili takip edilmesine katkı sağlayabilir.

Erken Destek Eğitiminin Önemi

Dikkat becerilerinin erken dönemde değerlendirilmesi ve ihtiyaç duyulan alanlarda destek sağlanması, çocuğun eğitim sürecine daha etkin katılım göstermesine yardımcı olabilir.

Erken destek programları;

• Öğrenme becerilerini destekleyebilir.

• Akademik uyumu güçlendirebilir.

• Sosyal ilişkilerin gelişimine katkı sağlayabilir.

• Öz düzenleme becerilerini destekleyebilir.

• Günlük yaşam becerilerinin gelişimini kolaylaştırabilir.

Her çocuğun gelişim süreci farklı olduğu için eğitim hedeflerinin bireysel değerlendirme doğrultusunda planlanması önemlidir.

Sonuç

Dikkat Eksikliği ve Hiperaktivite Bozukluğu (DEHB), çocukların dikkat, davranış düzenleme ve öğrenme süreçlerini etkileyebilen nörogelişimsel bir durumdur. Ancak uygun değerlendirme, bireysel ihtiyaçlara göre planlanan eğitim programları ve aile iş birliğiyle çocukların gelişimleri birçok alanda desteklenebilir.

Başakşehir Piramit Akademi Özel Eğitim ve Rehabilitasyon Merkezi, dikkat becerilerini geliştirmeye yönelik bireyselleştirilmiş eğitim anlayışıyla öğrencilerin akademik, bilişsel ve sosyal gelişimlerini desteklemeyi hedeflemektedir. Uzman eğitim kadrosu, düzenli gelişim takibi ve aile katılımını esas alan yaklaşımı sayesinde her öğrencinin bireysel potansiyelini en verimli şekilde kullanabilmesine katkı sağlamayı amaçlamaktadır.

Çocukların dikkat ve öğrenme süreçlerinin desteklenmesi, yalnızca okul başarısını değil; sosyal uyumlarını, özgüvenlerini ve günlük yaşam becerilerini de olumlu yönde etkileyebilir. Bu nedenle erken değerlendirme, bireyselleştirilmiş eğitim planı ve aile ile uzmanlar arasındaki güçlü iş birliği, gelişim sürecinin önemli bileşenleri arasında yer almaktadır.